Nutaaguplunga niguaktauhimayuk ikhivautamut NITCkuni, Kuviakhuktunga tungahuktitivlutit ukiakhamut tuhagutikhamut.

Ukalalanga kinauyunga. Atiga Paul (Aarulaq) Quassa. Ammituqmiutauyunga ovalo inuuhimayunga Maniituqmi, kananaganit Igloolik. 13nik ukiuni, inuuhuktuplunga, ilihagiaktukhimayunga Kablunaat ilihakviani ovalo inikhimayunga Krat 12mik 1973mi.

Talvangat, aalatkiinik havagaakhimayunga. Naalautilikihimayunga, Nunataanahuaktuni Aivaktiuplunga 1985mit 1993mut ovalo naalautilikini ukaktaiuhimayunga naalautini ovalo talavisini. Malguktuiplungalo Angayukaaguhimayunga Nunavut Tunngavik Timingani.

Ublumi nunakaliktunga nunamni Igloolikmi, havaktunga Isuma Productions, akikatakpaktuk kungialiuktit kapaniit hanahimayut kuviagiyautiaktumik ‘Atanajuat, the Fast Runner' ovalo hanaliktut amigaitunik kungiaktakhanik ublumi.

Inminiigutit pihimayut
mikhaanut nunataagutit
angigutaanit nunat,
imat ovalo pitkutikhat
ikpinakalaitut Inuit
munagigingitkumigit. Kihimi atauhimik atugutikainakhimayunga havakvimni..piyumayunik ayoikhaktunik ovalo ilihaktunik. Ilihagiaktukhimayunga 13nik ukiunik ovalo iliniagiakpaalivikmi Churchill, Manitobami ovalo ilihagiaktukhimayunga Akigaktuiyini Nunavumi Iliniagiakpaalivikmi. Ukpigiinaktunga ikpinagutainik ayoikhagutikhainik Inunut ovalo tuhaktuinaktunga ayoikhagutikhanik koyaginik ovalo kangakiak pilaaligaagama.

Nunataagutit Angigutaanut aivaktilugit, ihumahimayunga ilihagutikaktut ikayugutikhait ayoikhagutikhait Nunavumi ikpinakpiakhutik ilauyukhat angigutiptini. Hananiaktait amigaitpiaktut havaakhat nakuulaitut ayoikhaktitiguikangitpat ilihimayumik piyaagani Inuit havakvikhainik ovalo pinahualuni naunaiyautikaktukhanik ilauyunik Inuit havaktukhat iluani Nunavumi Kavamatkuni.

Talvalo, inminiigutit pihimayut Nunataagutit Angigutaani nunat, imat ovalo pitkutikhat ikpinakalaitut ayoikhahimaitpata Inuit munagigingitkumikgit.

Talvuuna akhuukhimayugut aivaktitluta hanalugit Iniktigutikhait Ayoikhagutit Tutkuktuivikhainik ovalo NITCmik.

Ukpigiinaktunga ayoikhagutit ungahiktumut kitkaniitut Nunataagutit Angigutaa nakuuniagutainik. Uvamnut, ihumakafungituk. Takuhimagama ikpinagutait nakuuyut ayoikhautit uvamnik. Takuhimayunga hanatjutainik tamaat Inuit havaktukhat ovalo havagutikhainik Nunavumi – Tuhaktituiyini – tamamik pihimayut mikhaanut ayongitut, iniktigumayut ovalo ilaa, ayoikhagumayut. Takuhimayunga ikpinagutainik ovalo ayoikhimatjutainik Katimayivut ayoikhimayut ukiuni. Ovalo kungiakhimayunga kuviahukhunga amigaitut Inuit ilihaktut iliniagiakpaalivinikni pilihimayaini amigailuktut ukiuk tamaat.

Hapkoa havaktakhat NITCkut ilihimayut tuhaktuiyakhait ovalo pivaktait nakuuyumik kulini ukiuni. Ilitagihimayatkat nakuuhitjutait NITCkut havaktiinut ovalo nakuutiaktumik havakpiakhimayait himautigihimayaga, Peter Kritaqiluk. Ataani Peter angayukaaganit, NITCkut amigaikhimayait pilihimayut tuniyakhait tamaat nutaatlu ikayugutikhait ilaukatauyunut havakvinut.

Kiniktunga hivunikhaptinut ukakatigilugit ilinut paknaiyautikhavut, tikitumayavut ovalo iniktigumayavut mikhaanut hamna tuhagutikhami tamaat pinahut tatkikhiutini: ovalo kiniktunga hivunikhaptinut tuniyaulunga ukautikhanik ovalo ihumagiyanik.

Paul Quassa
Ikhivautak, NITC

Taiguagunik ha

Ataani maligutaini Nunavumi Nunataagutit Angigutaani, NITCkut piyukhat havaklutik inminik ihivgiufaagutikhainik havaktaini talimani ukiuni. Hivulimi ihivgiufaakhimayut pihimayut 1999mi: Pinahualiktugut hatja iniktavut aipaa ihivgiufaagutikhak ovalo nalvaakhimayugut ovalo Pitkutihimayut titiganiaktut kagitauyakut inikat.

Hamani aipaani ihivgiufaagutingani, piyumayugut kiuyumayugut hitamanik kitkaniituni apikhuutinik kanuk NITCkut havagutainik:

•  Naamagutikhait : NITCkut pilihimayait ovalo ikayugutait naamakpaat ilaukatiptinut ikayuktavuut?

•  Nakuutjutait : Kanuk angitjutainik NITCkut pilikait tikitumayait ilihimayamik? Hunauyut NITCkut pihimayait ikpinagutait?

•  Hanauyakhimayait ovalo Tunikhaitjutait : Kanuk maamakpat NITCkut pilihimayait ovalo ikayugutait tunivaktait?

•  Akiit Naamagutait : Aalanikaka tunitjutikhaini pilaaktunik akiit naamagutikhait munagitjutaini?

Kiunahuakhugit hapko apikhuutit, ihivgiuktit pihimayut ihivgiukhugit tamamik ilaukatauyut ikayuktavut, ukakatigivlugit amigaitunik 30nik ilaukatauyunut ovalo ihivgiukhugit pilihimayut atuktangit, naunaiyakhimayut, pikuyat ovalo maligutit pilihaaliktitlugit havakvikput. Hatja ihivgiukhimayut inikhimaliktut ovalo katimayikput ihivgiuniaktait hivulimi nalvaakhimayut.

Iniktikhimayuk tuhaktakhak takuyauhimaituugaluak hatja piyumayunga hapkoa nalvaakhimayunik taiguaktunut: alianaktumik ovalo pitiagumayamik ukagumagapku havaktavut.

2000mi, NITCkut atukpaktut
$2.00mi munagitjutikhainik
tamaat $1.00mik atukpaktait
ilihaktut. Ublumi atuktugut
$0.50 ikayuktapinut $1.00
tunivaktapinut

Aalanut, apigihimayakut ihivgiuktit naunaiyalugit angitjutait NITCkut kinauyanik tunikataktaptinik akiligutainik…ilaa, ukakupugit kanuk akigutikaktuk munagitjutikhait kinauyakhavut.

Nalvaakhimayut hamani nakuutiaktut. Ukalagu Nunavumi Ilaukatauyut Ilihaktut Ikayugutikhait Pilihimayut.

Hapkoa ikpatauyami takukhauyut atugutingit kitkani tunikataktut ovalo akingit munagitjutainut pilihimayut. Nalungilutit hapkoa atugutingit nakuuhiliktut aipaani ukiumi.

Hunaumat hamna? Ukiumi 2000, NITCkut atukhimayut $2.00mik munagilugit tamamik $1.00 tunivaktaptinut ilihaktunut. Ublumi, hitamani ukiuni, atugutivut himuktitihimaliktut: NITCkut ublumi atuliktut mikitkiyainik $0.50mik tamamik ilihaktut ikayuktauptinut kinauyainik $1.00mik tunikataktaptinut.

Aatjikutakaliktut atugutait aalat talimat kinauyaktiligutit pilihimayut. Ilaa, tamaat havagutikput akiligutait mikhiliktut aipaini pingahuni ukiuni, pitilugit tamaat kinauyakhat ovalo tunikhaiyavut angiklilikhutik.

Ataaniithuni: piliktugut amigaitkiyanik, mikitkiyanik kinauyanik ovalo nakuutkiyamik havaliktugut. Havaktivut mikhiliktut ukiuni ihivgiufaaktitlugit; kihimi mikhitiligutainik havaktivut, tunikhailiktugut kinauyakhanik ovalo ikayugutikhanik, munagilikhugit nakuutkiyamik ovalo havainalikhugit apikhugutit uktugumayunit kinauyakhainik kayumitkiyamik kinguliptinit. NITCkut kiulaaliktut apikhuktunit kinauyakhainik malguni ubluni.

Iihivgiuktavut kiniktut amigaivyaktunik NITCkut iniktikhimayainik ihivgiukhimayunik, katimayivut ukautiginiaktait kanuk ilaukatiginiaktait nalvaakhimayut ovalo pitkuhimayut ihivgiufaakhimayunik iluanut uktugumayut paknaiyautikhaini. Aipaani tuhagutikhami, tuniniakagit tuhaktakhainik aalangukhimayut takulaaktatit NITCkut iniktigutaini ihivgiufaakhimayumit.

Lorne Kusugak,
Atanguyak

• Septembermi katimayiit katimatitlugit, NITCkut katimayiit niguakhimayut nutaanik niguakhimayut atanguyakhainik. Nutaak ikhivauyakut Paul Quassa Igloolikmit, angauykaaguyuugaluak Nunavut Tungavik Timingani, naalautiligiyi, ukakti, aivakti ovalo atauhik hivuliuhimayuk Nunavumi Nunataagutit Angigutaani hanatjutiuhimayuk. Hugh Nateela, tikuaktauhimayuk Kivalliq Inuit Katutjikatiginit, ikhivautamut tukliaguniak: Hugh nunani tuhhaktitiuyi KIAkunut Kamanituaqmit. Anna Qaunaq, tikuaktauhimayuk Nunavut Tunngavik Timinganit, pinialiktuk Titigakti ovalo Kinauyaligiyimut; Ublumi nunamini tuhaktituiyuk Hamletkunut Ikpiarjuqmi ovalo havakhimayuk Ikhivautauhimapluni Nunamini Ilihaktuiyini ovalo Angauyukaagupluni Taqqut Kaupatkuni.
  
  Koanakpiagiyavut iniliktut niguakhimayut atanguyait, koana havakpiakhimagafi ovalo nakuutiaktumik pitjavut nutaat atanguyakhat.
  
  
• Ilangini nutaat niguakhimayut atanguyat, NITCkut tungahukuyut nutaamik katimayi Nunavumi Tutkuktuiyinit, Archie Angnakak. Archie Angayukaaguyuk Nunavumi Kivataanit Ukiuktaktumi Umialigiyit Timingani, havagaakhimayuk ihivgiukti, munagiyi ovalo naalautiligiyi ovalo Iqalumiutak, angiyunik ayongituk ayoikhagutini ovalo havagutini hanatjutaini.
  
  
• Aipaa ukiuk tamaat tuhaktakhak titigakhimaliktuk ovalo pilaaktuk makpigaani ovaluniit kagitauyakut. Pilaaktutit makpigaat titigalutit NITCkunut ovaluniit pulaalutit titigakviptinut. Taigualaaktutlu kagitauyakut hamani
  
  
• NITCkut Pilihimaligiyit Donna Adams, taimakhimaliktuk havagiaktuktuk Nunavut Tunngavik Timingani. Pilihimayuupluni, Donna havakatigihimayait DIOkut ovalo IPGkut ikayukhugit naunaiyakhugit piyumayainik, hanapluni pilaaktainik aalatkiinik ovalo pipkaikatakhuni NITCkut pilihimayait ovalo ikaygutikhait nakuuyumik. Havakpaigutaa ovalo akhuugutaa havakviptini ikayukhimayuk NITCkut hanatjutainik ilaukatautjutikhainik kuviagihimayavut ilaukatigiyaptini. Donna havanialiktuk Nunavumi Umayukhiuktit Ikayuktiit pilihimayuni ovalo nalungitugut ikayugutiginiaktaa ayongitainik ovalo havatiagutainik NITCkut pivaktagaluanganik.
  
  
• NITCkut ukiakhami katimayiit katimahimayut Iqaluni, September 9mi.

Aipaani tuhagutikhami ukakhimayugut amigaivyaktunik ayoikhagutikhanik atuniaktut pilaaktait DIOkut ovalo IPGkut tikinahuagutikhainik havakvimini ayoikhagutikhait piyumayait. Hapkoa ilangit:

1. Havakatigiigutikhait ayoikhaklutik
2. Nunavumi Iliniagiakpaalivikmi ilihaktakhat ovaluniit aalat ilihaktakhat ilihakviini
3. Ungahiktumi ilihagutikhat (kagitauyakut, CD-ROMkut ovaluniit DVDkut)
4. Havakvimini ayoikhagutit hilataanit ovaluniit iluanit pitkunik Inunit atuklutik
5. Tunihimayut Taiguaktakhait
6. Ihivgiugutit Hanayakhait
7. Munagiyauyut havakvimini havakgutikhat/ayoikhagutit tunihimayut
8. Ilaukatigiilutik ukakatagutikhait
9. Hilataani havakvikhait
10. Ilaukatigiyakhait ayoikhagutikhat tunihimayut hilataanit havakvinit havakvimini

Takuplugit hapkoa amigaitut pilaaktait, ayoikhaktiit apigivaktut, kitut atulaat havalaaktut nakuuyumik?

Atauhimik kiutjutikaktuk (ilaa) – kihimi apikhuutikaktut ayoikhaitjutikhanik havaktut apigivaktut inminik atugiagani kitut atugutikhait pilaaktut nalunaitunik ayoikhagutikhanik piyauyumayut.

1. Hunat atulaaktut pilaaktavut?

Kiniklutit akhut aalangayunik. Kagitauyakut ilihagutikhat Queens Universitimi nakuutiagunakhiyut iniktigutikhait ayoikhagutit piyumayut – kihimi nunat pilaagumi kayumiktumik kagitauyakugutilaanik. Puiguklugit Igluligaarjuqmi. Havakatigiigutikhat pilihimayut nakuutiaktut: kihimi havakatigiilaaktut pilaakata pilaaktunik, piyumayunik ovalo ayongitunik havatiagiagani?

Ihivgiuklugit atulaaktut ovalo nalungilugit kitut atulaitut atugumayanik.

2. Kafinik kinauyakhanik akiliktulaaktugut ayoikhagutikhani?

Ilihagiaktugutit ovalo ayoikhagiaktugutit hilataanit ayoikhaiyinit ovalo munagiyunit nakuuyut: akituyut kihimi. Kiniklutit akituvalaagitunik aalanik. Ilaa, Inumik pikagunakhiyutit havakvini ayongitumik ovalo nalungitumik piyumayanik piyumayuk havakatigiigumayumik nutaamik havaktimik ovaluniit tunilaaktuk ayoikhagutikhanik havaktinik.

3. Kanugitut ayoikhagutikhat nakuutiaktut piyumayanik?

Tigulaaktunik ayoikhagutit ovalo atuktakhait ilihaktilaaktut takupkailutit, kungiaktitilutit ovalo pikatainalutit. Ukaktuk atugutikhait havakatigiigutikhainik ayoikhagutit takulaaktainik ovaluniit havakvimini tunikatagutilugit ayoikhaktakhainik. Kihimi, nalungitukhat atuktut ayoikhagutit piyumayait nakuuyumik pilaaktut taiguakatalutik ovaluniit ilihakvimi ayoikhaklutik.

Ayoikhaktitinahuangilutitk Inumik hanatjutainik iklukhamik kagitauyakut; ilihaktitinahuangilutit Inumik kinauyaligiyinik ilaukatigiiktunik ukakatigiiktuni. Ihumalutit kanugitunik ayoikhagutikhat piyumayut piyanik ovalo pilutit ayoikhagutit atugutikhait naamaniaktut taimaitunut piyumayainut.

4. Kanuk amigaitunut piyumayauvat?

Atauhiukpat titigakvini piyumayuk ayoikhagutikhamik naunaiyakhimayumik havaakhani, naamaniagunakhiyuk tunilugit taiguaktakhainik ovaluniit havaktakhainik havakatigiigutikaluni pipkagiagani ayoiktakhait nakuuyumik. Kihimi amigaivyaktut Inuit piyumakpata aatjiktaanik ayoikhagutikhanik, nakuutkiyauniagunakhiyuk pigumi ilihakatigiigutikhainik ovaluniit ayoikhakatigiigutikhainik.

5. Kanuk piyumakpiaktauva kilamik?

Nakuutkiyak atugumi iliniagiakpaaliviknik tikinahuagumi ayoikhagutikhat piyumayaukpata: nakuutkiyat ilihagutikhait angiyumik, ilihagutikhait atugutigilaamata havakvmini, ilihagutikhait naamatkiyat ovalo ayoikhaktut ilitagiyaulaamata ovalo iniktigutikakhutik ayoikhaktaminik. Kihimi, ilangit ayoikhagutikhat kilamiumata ovalo utakilaimata ilihagutikhait autlagutainik ubluini, piyukhauyuk naunaiyaklugit kitut, angiyut hivumungakhimayukhat piyumayait ovalo pilaaktut atauhiutikatalugit ilihagutikhait, utakititlugit takitkiyanik ayoikhagutikhat pilaaktainik.

6. Kanuk ayoikhaktut iliniaka nakuutkiyamik?

Inikniit aalatkiiktunik ayoikhagutikapaktut. Nalunaituk piyumayainik ovaluniit atuktakhainik: Nalunaituk Inuit ayoikakpaktut aalatkiititut. Ilangit Inuit ayoitiakpaktut ilihakvini ovaluniit ayoikhakvini: ilangit piyumaniat tuhagutikhanik nakuutkiyamik taiguakhutik ovaluniit piplutik.

Nakuuyut ayoikhaitjutit piyukhat ilanginik nalungilugit ayoikhanahuat ayoikhagutit atugumayait ovalo piyumayait.

Tahapkoa ilangit ihumagiyauyukat kanugitunik ayoikhainiaguvit. Hamna ilanga ihumagiyakhat naitumik:

“Pilaaktainit atulaanit, pilutit atuktakhanik pilaaktunik iniktilaaktut ayoihaitjutikhait kilamik ovalo akituvalaangitumik.”

• Puigungilutit Nunavumi Ilaukatauyut Ilihaktut Ikayugutikhait pilaaliktut ukiumi 2004 ilihagiaktugutikhainik.
  
  

• NITCkut aipaa talimat ukiumi ihivgiufaagutiit iniktiktauliktut. Nalvaakhimayut ovalo Pitkuhimayakhat titiganiaktut kagitauyakut inikata.